Porady » Nastawniki tyrystorowe
Nastawniki tyrystorowe, nazywane również sterownikami tyrystorowymi, są budowane zarówno na prąd przemienny jak i stały. W układach prądu trójfazowego jako silnik napędowy jest stosowany silnik indukcyjny pierścieniowy. Charakterystyki układu przy założeniu niewielkich wartości R2 dla różnych wartości Ul Przebieg charakterystyk jest niedogodny, ponieważ zakres sterowania prędkości jest niewielki. W celu powiększenia zakresu stosowania prędkości w obwód wirnika włącza się rezystor o rezystancji tak dobranej, by poślizg krytyczny silnika był w przybliżeniu równy jedności. Nastawniki tyrystorowe powodują powstawanie w napięciu zasilającym wyższych harmonicznych, przy czym ich zawartość jest tym większa im większe jest obniżenie napięcia. Zmniejszanie się momen-krytycznego silnika proporcjonalnie do kwadratu napięcia musi być brane pod uwagę przy doborze mocy silnika; powoduje to często onieczność przewymiarowania silnika.
Układ tego rodzaju umożliwia pracę silnika również i z małym poślizgiem. Nawrót silnika uzyskuje się drogą włączenia odpowiednich tyrystorów. Układ zawiera sprzężenie zwrotne prędkośeiowe ujemne, zapewniające stabilizację prędkości silnika, oraz sprzężenie zwrotne prądowe z odcięciem, tworzące zabezpieczenie nastawnika i silnika przed przeciążeniem. Układy tego rodzaju są stosowane w nowoczesnych napędach dźwignicowych.
Układ umożliwia płynny rozruch silnika w dwóch kierunkach oraz hamowanie odzyskowe z oddawaniem energii do źródła zasilania, którym może być sieć lub bateria akumulatorów. Układ jest stosowany w napędach wózków akumulatorowych, elektrowozach kopalnianych i samochodach elektrycznych. Układ działa w następujący sposób. Napięcie jest doprowadzone do twornika silnika w sposób impulsowy przez tyrystory główne ITy lub 2Ty, zależnie od kierunku wirowania. Urządzenia włączające (nie pokazane na rysunku) są tak rozwiązane, że czas podczas którego tyrystor podaje napięcie na twornik może być zmieniany w dowolnych granicach. W czasie podawania napięcia na twornik przez tyrystory główne ładują się kondensatory gaszące 1C lub 2C.
Gdy urządzenie włączające poda impuls wyłączania tyrystora głównego, zostaje włączony tyrystor pomocniczy ZTy lub 4Ty. Z tą chwilą kondensator gaszący rozładowuje się przez obwód przechodzący przez oba tyrystory, wskutek czego prąd tyrystora głównego zmniejsza się do wartości mniejszej od prądu podtrzymywania i tyrystor wyłącza. Diody ID i 2D tworzą obwody hamowania odzyskowego.
Układy z tyrystorowymi przemiennikami częstotliwości rzemiennikiem częstotliwości'nazywa się przekształtnik, który energię elektryczną prądu przemiennego o określonym napięciu i częstotliwości przekształca na energię elektryczną o innej częstotliwości oraz zmienia napięcie wyjściowe, najczęściej proporcjonalnie do częstotliwości. Częstotliwość wyjściowa może być zmieniana w szerokich granicach. Wszystkie przemienniki można zaliczyć do jednej z dwóch grup:
a) przemieniki z obwodem pośrednim prądu stałego,
b) przemienniki bezpośrednie, bez obwodu prądu stałego.
Istnieje szereg odmian przemienników różniących, sią sposobami "uzyskiwania zmienności częstotliwości oraz napięcia wyjściowego. Bo celów napędowych stosuje się przemienniki o wyjściu trójfazowym, pozwalające na pracę nawrotną silnika oraz na hamowanie odzyskowe. Ze względu na wysoki koszt układy z przemiennikami w chwili obecnej nie znalazły jeszcze szerokiego zastosowania, choć niewątpli-wie są to układy przyszłości, pozwalające na regulację prędkości bez strat w szerokich granicach.
W skład przemiennika wchodzą następujące elementy: prostujący prąd pobrany z sieci i tworzący w ten sposób obwód pośredni prądu stałego, CMS — dławik i kondensator służące do wygładzania prądu wyprostowanego, lPfc — przekształtnik przekształcający napięcie stałe na napięcie trójfazowe (o wartości średniej zbliżonej do napięcia przy przebiegu sinusoidalnym) zasilające silnik, 2Pr — prostownik prostujący prąd silnika podczas hamowania odzyskowego, 2Pk — przekształtnik przekształcający wyprostowany prąd silnika na prąd trójfazowy oddawany do sieci podczas hamowania.
Przekształtnik pracując z częstotliwością 500-M000 Hz tworzy napięcie pulsujące o impulsach prostokątnych o stałej wysokości, lecz zmiennej szerokości. Szerokość impulsów zmienia się w czasie w sposób sinusoidalny. Średnia wartość napięcia ma w ten sposób przebieg zbliżony do sinusoidy.
Trzy gałęzie przekształtnika są przesunięte względem siebie o 120 stopni elektrycznych i tworzą w ten sposób układ trójfazowy napięć. Przekształtnik pracuje z komutacją wymuszoną. Do wyłączania tyrystorów pracu-jących w obwodach prądu stałego służą układy wyłączające nie pokazane na schemacie. Ten rodzaj komutacji nazywa się komutacją wewnętrzną.
Drogą zmiany kolejności włączania i wyłączania tyrystorów przekształtnika uzyskuje się zmianę kolejności faz, a co za tym idzie układ nawrotny. Zmianę częstotliwości wyjściowej oraz wartości napięcia uzyskuje się drogą zmiany szerokości impulsów prostokątnych.
Napędy z przemiennikami częstotliwości z obwodem pośrednim mają własności regulacyjne zbliżone do własności regulacyjnych napędów tyrystorowych prądu stałego i zaczynają znajdować zastosowanie w napadach szeregu maszyn roboczych, jak np. obrabiarek lub maszyn włókienniczych.
W układach napędowych trójfazowych stosowane są najczęściej przemienniki składające się z trzech przekształtników, przy czym każdy przekształtnik składa się z dwóch grup tyrystorów połączonych odwrotnie-równolegle. Jeśli w tego rodzaju przekształtnikach zmieniać kąt wysterowania tyrystorów w zakresie od pracy prostownikowej do falownikowej, to na wyjściu otrzymuje się napięcie przemienne o częstotliwości f2- Napięcie wyjściowe przemiennika, po przyjęciu pewnych założeń upraszczających.
